IATA DGR 67th Ed. Section 1 — Applicability: tehlikeli madde tanımı, düzenleme temelleri, uygulama kapsamı, onaylar, muafiyetler, istisnalar, gönderici ve operatör sorumlulukları, eğitim gereksinimleri, lityum pil talimatı, güvenlik ve olay raporlama.
1.0 Tehlikeli Madde Tanımı (Definition of Dangerous Goods)
Tehlikeli maddeler, sağlık, güvenlik, mülkiyet veya çevre için tehlike oluşturabilecek ve bu Düzenlemelerdeki tehlikeli maddeler listesinde gösterilen veya bu Düzenlemelere göre sınıflandırılmış madde veya eşyalardır.
Not: Bu Düzenlemelerde özel anlamı olan terimler Appendix A — Glossary'de tanımlanmıştır.
1.1 Düzenleme Temeli (Basis of these Regulations)
1.1.1 BM Tehlikeli Madde Taşımacılığı Uzmanlar Alt Komitesi (SCoETDG), radyoaktif malzeme hariç tüm tehlikeli maddelerin taşınması için önerilen prosedürleri geliştirir. Bu prosedürler, tüm taşıma modlarına uygulanabilir biçimde Recommendations on the Transport of Dangerous Goods — Model Regulations olarak yayımlanır.
- Part I — Sınıf 1 Patlayıcılar
- Part II — Self-reactive / polimerizan maddeler (Div 4.1) ve organik peroksitler (Div 5.2)
- Part III — Sınıf 2, 3, 4, Div 5.1, Sınıf 8 ve Sınıf 9
- Part IV — Taşıma ekipmanları
- Part V — Taşımacılık dışı sektörler
- Appendices — Test detayları için ulusal irtibat noktaları
1.1.2 Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), radyoaktif malzeme taşımacılığı prosedürlerini geliştirir. Bu gereksinimler hava taşımacılığına Section 10'da yansıtılmıştır.
1.1.3 Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), bu tavsiyeleri havayolu taşımacılığı için uyarlayarak Annex 18 ve Technical Instructions for the Safe Transport of Dangerous Goods by Air (Doc 9284) yayımlar.
Not: "Aircraft" terimi hem uçakları (aeroplanes) hem helikopterleri kapsar.
1.1.4 IATA DGR (bu Düzenlemeler), Technical Instructions'ın tüm gereksinimlerini içerir. IATA, endüstri standart uygulamaları veya operasyonel hususları yansıtan, Technical Instructions'tan daha kısıtlayıcı ek gereksinimler eklemiştir. Bunlar marginde "☞" sembolü ile işaretlenmiştir.
1.2 Uygulama (Application of these Regulations)
1.2.1 Uygulanabilirlik
IATA Tehlikeli Maddeler Düzenlemeleri şunlar için geçerlidir:
- IATA Üyesi veya Ortak Üyesi olan tüm operatörler
- IATA Multilateral Interline Traffic Agreement — Cargo tarafı olan tüm operatörler
- Bu operatörlere tehlikeli madde gönderisi sunan tüm gönderenler ve acenteler
1.2.2 ICAO ile İlişki
1.2.2.1 ICAO Annex 18 ve Technical Instructions, ICAO Üye Devletlerinden, Üye Devletlere veya Üye Devletler aracılığıyla yapılan hava taşımacılığı için geçerlidir.
1.2.2.2 IATA ve ICAO düzenlemeleri arasında operasyonel hususlardan kaynaklanan ve ICAO gereksinimlerinden daha kısıtlayıcı olan bazı farklılıklar bulunmaktadır. Daha kısıtlayıcı farklılıklar marginde "☞" sembolü ile işaretlenmiştir.
1.2.3 Genel
1.2.3.1 Bu Düzenlemeler, "Regulations" olarak anılır ve uluslararası hava taşımacılığında tehlikeli maddelerin taşınması için gerekli detaylı kuralları belirler.
1.2.3.2 "shall" ve "must" zorunluluk belirtir. "should" ve "may" önerilen tercih anlamında olup bağlayıcı değildir.
1.2.4 Kapsam (Scope)
Bu Düzenlemeler şu şekilde yorumlanmamalıdır:
- (a) Operatörü belirli bir maddeyi taşımaya zorlama
- (b) Operatörü ilave kısıtlama koymaktan alıkoyma
- (c) Göndericiye Shipper's Declaration arama/teyit zorunluluğunu kaldırma
1.2.5 Onaylar (Approvals)
1.2.5.1 "İlgili devlet" (States concerned) = menşe, transit ve varış devletleri. Yetkili makam, belirli koşullarda taşıma onayı verebilir — bu onay, bu Düzenlemelerin sağladığı eşdeğer güvenlik seviyesini karşılamalıdır.
1.2.5.2 Devletler tarafından verilen onaylar, özellikle iptal edilmedikçe geçerliliğini korur. Operatör varyasyonları ek koşullar uygulayabilir.
1.2.6 Muafiyetler (Exemptions)
1.2.6.1 Acil durum veya diğer koşullarda, mevcut kurallara uymanın kamu yararına aykırı olduğu durumlarda, ilgili devlet muafiyet verebilir. Ancak bu tür muafiyetlerde eşdeğer güvenlik seviyesi korunmalıdır.
1.2.6.2 Muafiyet kararı, "eğer kriterlerin hiçbiri karşılanmıyorsa" dahi, hava taşımacılığında eşdeğer güvenlik seviyesinin sağlandığına inanılması halinde verilebilir.
1.2.6.3-1.2.6.5 Muafiyetler belgelenmeli ve ICAO'ya, ilgili operatörlere ve ilgili devletlere bildirilmelidir. Operatörler, özellikle yetkilendirilmedikçe muafiyet bazlı gönderi kabul etmemelidir.
1.2.7 İstisnalar (Exceptions)
1.2.7.1 Subsection 1.2'de belirtilenler hariç, DGR hükümleri aşağıdaki hallerde uygulanmaz:
- (a) Uçuş sırasında tıbbi yardım, veteriner yardım veya hastaya uygulama
- (b) Uçağın daimi ekipmanı (yangın söndürücü, oksijen sistemi, can yeleği)
- (c) Konteyner veya taşıma aracını besleyen piller (wet cells dik konumda, kısa devreye karşı korumalı)
- (d) Uçuş sırasında kullanılan veya kullanılması planlanan ekipmandaki tehlikeli maddeler (operatör onayı ile)
- (e) Section 2.3 hükümlerine uygun olarak yolcu veya mürettebat tarafından taşınanlar
- (f) Askeri uçaklar veya kiralanan askeri uçaklardaki askeri yükler
- (g) Tarımsal operasyonlar (hava işleri, çığ kontrolü, arama-kurtarma)
- (h) Tarımsal bırakma için veteriner veya tıbbi malzemeler
1.2.7.2-1.2.7.5 Araç feribot uçuşları, araçlara monte yakıt hücresi motorları, tüketici ürünleri ve BM spesifikasyon ambalajları için istisnalar.
1.2.8 Genel Taşıma Gereksinimleri
1.2.8.1 Bu Düzenlemelerde aksi belirtilmedikçe, hiçbir kişi tehlikeli madde sunmamalı ve hiçbir operatör kabul etmemelidir — yalnızca maddeler uygun şekilde sınıflandırılmış, belgelenmiş, sertifikalı, tanımlanmış, ambalajlanmış, işaretlenmiş, etiketlenmiş ve Düzenlemelerin gerektirdiği durumda ise taşınabilir (bkz. Subsection 2.5).
1.2.8.2 Maddelerin taşımaya sunulmadan önce tüm gereksinimlerin karşılandığından emin olmak göndericinin sorumluluğundadır.
1.2.9 Standartların Uygulanması
Bu Düzenlemeler belirli bir standarda (örn. ISO, ASTM, EN) uyum gerektirdiğinde, aksi belirtilmedikçe ICAO Technical Instructions'ın güncel edisyonunda referans verilen baskı geçerlidir.
1.2.10 Gümrük ve Diğer Makamlar Tarafından Açılan Tehlikeli Madde Paketleri
Tehlikeli madde içeren bir paket gümrük veya diğer devlet makamlarınca açılmışsa, sızıntı önlenecek şekilde yeniden incelenmeli ve kapatılmalıdır. Makamlar, paketi taşımaya iade etmeden önce tüm işaretleme, etiketleme ve ambalajlama gereksinimlerine uygunluğu sağlamalıdır.
1.2.11 Tehlikeli Madde İçeren Lambalar
1.2.11.1 Tehlikeli madde içeren lambalar (örn. cıva, kendinden aydınlatan lambalardaki radyoaktif malzemeler), özellikle muaf tutulmadıkça ilgili hükümlere uymalıdır.
1.3 Göndericinin Sorumlulukları (Shipper's Responsibilities)
1.3.1 Uyum
1.3.1.1 Göndericiler, bu Düzenlemelerin gerektirdiği şekilde sınıflandırılmamış, ambalajlanmamış, işaretlenmemiş, etiketlenmemiş ve belgelenmemiş tehlikeli maddeleri hava taşımacılığına sunmamalıdır.
1.3.1.2 Tehlikeli madde sunmadan önce göndericiler, uygulanabilir tüm devlet ve operatör varyasyonlarını belirlemiş ve bunlara uymuş olmalıdır.
1.3.1.3 Gönderici, gönderiyi hazırlayan kişinin yeterli eğitim aldığından emin olmakla yükümlüdür.
1.3.2 Özel Sorumluluklar
Göndericinin sorumlulukları:
- (a) Operatöre veya acentesine, sunulan tehlikeli maddeler hakkında eksiksiz ve doğru bilgi sağlamak
- (b) Yalnızca ambalajlama gereksinimlerini karşılayan ve ilgili spesifikasyonlara göre test edilmiş/onaylanmış ambalaj kullanmak
- (c) Gönderiyi hazırlayan tüm kişilerin yeterli eğitim ve talimat almış olmasını sağlamak
- (d) Gönderinin uygun şekilde sınıflandırıldığını, ambalajlandığını, işaretlendiğini ve etiketlendiğini beyan etmek (Shipper's Declaration for Dangerous Goods)
1.3.3 Konsolidasyon İçindeki Tehlikeli Maddeler
1.3.3.1 Konsolidasyon, bir navlun komisyoncusu tarafından birden fazla gönderenden alınan paketlerin tek birim haline getirildiği bir gönderidir.
1.3.3.2 Konsolidasyon içinde tehlikeli madde bulunduğunda, navlun komisyoncusu her paketin uyumlu olduğundan emin olmalı ve dahil edilen her tehlikeli madde gönderisi için Shipper's Declaration düzenlemelidir.
1.3.4 Belgelerin Saklanması
1.3.4.1 Göndericiler, Shipper's Declaration ve ilgili diğer belgelerin bir kopyasını ilgili devlet makamınca belirlenen asgari süre (genellikle en az 3 ay) boyunca saklamalıdır. Operatörler, kabul, depolama, yükleme, denetim ve bilgi sağlama konularını kapsayan Section 9 gereksinimlerine uyum sağlamalıdır. Operatörler, uçuş ekiplerine ve yer hizmetleri acentelerine kılavuzlarında şu konuları kapsayan bilgi sağlamalıdır: Operatörler, bilet satış noktasında, check-in alanlarında ve biniş kapılarında yolculara, bagajda yasak olan tehlikeli madde türleri hakkında bilgi sağlanmasını temin etmelidir. Uyarı ilanları belirgin şekilde sergilenmelidir. Operatörler, check-in sırasında yolculara bagajlarındaki tehlikeli maddeler hakkında soru sorulmasını sağlayan prosedürler oluşturmalıdır. Bu sorular lityum piller, çakmaklar, yakıt hücreleri ve yaygın taşınan diğer eşyaları kapsar. Operatörler, kargo kabul noktalarında gönderenler ve acenteleri tehlikeli madde taşıma gereksinimleri hakkında bilgilendiren ilanlar sergilemelidir. 1.5.1.1 Oluşturma ve Sürdürme — Operatörler, gönderenler, navlun komisyoncuları ve yer hizmetleri acenteleri, Section 1.5'te öngörülen tehlikeli madde eğitim programlarını oluşturmalı ve sürdürmelidir. 1.5.1.2 Amaç — Eğitim, personelin tehlikeli maddeleri tanıyabilmesi, genel gereksinimleri anlaması ve bu Düzenlemelere uygun olarak özel görevlerini yerine getirebilmesi için yeterli olmalıdır. 1.5.1.3 Yenileme Eğitimi ve Değerlendirme — Yenileme eğitimi, önceki eğitimden itibaren 24 ay içinde sağlanmalıdır. Anlayışı doğrulamak için değerlendirme dahil edilmelidir. 1.5.1.4 Eğitim ve Değerlendirme Kayıtları — Eğitim ve değerlendirme kayıtları tutulmalı ve talep halinde yetkili makama sunulmalıdır. Eğitim programları, operatörün tescilli olduğu devletin sivil havacılık otoritesi tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. Düzenlemelerin yeni baskıları yürürlüğe girdiğinde güncellenmelidir. 1.5.3.1 Eğitmenler, hem başlangıç hem yenileme eğitim programları için eğitim ve konu alanında yetkinlik göstermelidir. 1.5.3.2 Eğitmenler, yeterliliklerini sürdürmek için en az her 24 ayda bir kurs vermelidir. 1.5.3.3 Eğitmenler, mevzuat değişiklikleri hakkında yıllık güncellemeler almalıdır. Atanmış posta operatörlerinin personeli, Table 1.5.A'da belirtilen sorumluluklarıyla orantılı eğitim almalıdır. Programlar ilgili sivil havacılık otoritesi tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. IATA, Düzenlemeleri tamamlamak ve eğitim programı geliştirmesine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmış Tehlikeli Madde Eğitim Çalışma Kitapları (Workbook 1-5) yayımlar. 1.6.1 Section II lityum pilleri (PI 966-970, Section II) sunan gönderenler, gönderiyi hazırlayan tüm kişilerin gereksinimler hakkında yeterli talimat almış olmasını sağlamalıdır. 1.6.2 Yeterli talimat en azından şunları kapsar: Tehlikeli maddeler için güvenlik hükümleri, ICAO Annex 17 ve ICAO Security Manual (Doc 8973) uyarınca uygulanmalıdır. Ek ulusal güvenlik hükümleri de geçerli olabilir. 1.7.1.1 Tehlikeli madde taşımacılığına dahil tüm kişiler, güvenlik gereksinimlerini göz önünde bulundurmalı ve hırsızlık veya kötüye kullanımı en aza indirmek için uygun tedbirleri almalıdır. 1.7.1.2 Kişiler, potansiyel risklerin farkında olmalı ve yetkisiz erişimi önlemek için tedbirler almalıdır. 1.7.1.3 İstisna: UN 2908-2913 radyoaktif malzemeler (muaf paketler), 1.7.1'in güvenlik hükümlerine tabi değildir. 1.7.2.1 Eğitim, bireyin sorumluluklarıyla orantılı güvenlik farkındalığı unsurlarını içermelidir. 1.7.2.2 Eğitim, güvenlik risklerinin doğasını, bu risklerin ele alınma yöntemlerini ve güvenlik ihlali durumunda yapılacak eylemleri kapsamalıdır. 1.7.2.3 Eğitim programları, güncel tehditleri yansıtacak şekilde gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir. 1.7.2.4 Güvenlik eğitimi kayıtları tutulmalıdır. 1.7.3.1 Yüksek sonuçlu tehlikeli maddeler, bir terör olayında kötüye kullanım potansiyeli olan ve böyle bir kullanımda kitlesel kayıp, kitlesel yıkım veya (özellikle Sınıf 7 durumunda) kitlesel sosyo-ekonomik bozulma gibi ciddi sonuçlar doğurabilecek maddelerdir. Table 1.7.A yüksek sonuçlu tehlikeli maddelerin gösterge niteliğinde listesini verir: Sınıf 1 (Division 1.1, 1.2, 1.3 Uyumluluk Grubu C, 1.5), Division 2.3, Sınıf 6.1 (PG I, inhalasyon) ve belirlenen eşiklerin üzerindeki Sınıf 7. Table 1.7.B belirli radyonüklitler için taşıma güvenliği eşiklerini verir. 1.7.4.1 Yüksek sonuçlu tehlikeli maddelerin taşınmasına dahil operatörler, gönderenler ve diğerleri güvenlik planları benimsemeli ve uygulamalıdır. 1.7.4.2 Bir güvenlik planı en azından şunları içermelidir: belirli sorumlulukların atanması, taşınan tehlikeli madde kayıtları, mevcut operasyonların gözden geçirilmesi ve zafiyet değerlendirmesi, güvenlik risklerini azaltmaya yönelik açık tedbirler, güvenlik tehditleri için raporlama ve müdahale prosedürleri, güvenlik planlarının değerlendirilmesi ve test edilmesi, taşıma bilgilerinin fiziksel güvenliğini sağlama tedbirleri. Radyoaktif malzemeye (Sınıf 7) özgü ek güvenlik hükümleri bu Düzenlemelerin Section 10'unda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Hava taşımacılığı sırasında bir tehlikeli madde olayı veya kazası meydana gelmesi halinde, operatör olayın/kazanın gerçekleştiği devletin, operatörün tescilli olduğu devletin ve gönderinin menşe devletinin yetkili makamına rapor vermelidir. Raporlar, uygun sevkiyat adı, UN numarası, sınıf, miktar, ambalaj türü ve olayın niteliğini (sızıntı, yangın, maruz kalma) içermelidir. Rapor, olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede ancak 72 saatten geç olmamak üzere yapılmalıdır.
1.3.4.2 Kayıtlar, denetim için erişilebilir olması koşuluyla elektronik1.4 Operatörün Sorumlulukları (Operator's Responsibilities)
1.4.1 Genel
1.4.2 Operatör Çalışanlarına Bilgi
1.4.3 Yolculara Bilgi Sağlanması
1.4.4 Yolcu Check-in Prosedürleri
1.4.5 Kargo Kabul Alanlarında Bilgi Sağlanması
1.5 Eğitim Gereksinimleri (Training Requirements)
1.5.1 Tehlikeli Madde Eğitim Programları
1.5.2 Eğitim Programlarının İncelenmesi ve Onayı
1.5.3 Eğitmen Yeterlilikleri ve Yetkinlikleri
1.5.4 Atanmış Posta Operatörleri Eğitim Programları
1.5.5 IATA Tehlikeli Madde Eğitim Çalışma Kitapları
1.6 Section II Lityum Piller için Yeterli Talimat
1.7 Tehlikeli Madde Güvenliği (Dangerous Goods Security)
1.7.0 Genel
1.7.1 Genel Güvenlik Hükümleri
1.7.2 Tehlikeli Madde Güvenlik Eğitimi
1.7.3 Yüksek Sonuçlu Tehlikeli Maddeler (High Consequence DG)
1.7.4 Güvenlik Planları
1.7.5 Radyoaktif Malzeme
1.8 Olay ve Kaza Raporlama (Incident and Accident Reporting)
Kaynak: IATA DGR 67th Ed. Section 1 (p.1-12, PNG 0033-0044).
