Siniflandirma Kriterleri (Section 3)
IATA DGR 67th Ed. Section 3 — 9 tehlike sinifi icin detayli siniflandirma kriterleri. Test yontemleri, ambalajlama grubu (PG) belirleme kurallari, division kriterleri, uyumluluk gruplari ve BM Test ve Kriter El Kitabi'na dayali siniflandirma karar agaclari.
3.0 Genel Ilkeler
3.0.1 Tehlikeli Madde Siniflandirmasi: Tehlikeli maddeler 9 tehlike sinifindan birine (bazilari division'lar iceren) ve uygun oldugunda tehlike derecesini gosteren bir ambalajlama grubuna (I, II veya III) atanir.
3.0.3 Ambalajlama Gruplari: PG I = buyuk tehlike, PG II = orta tehlike, PG III = dusuk tehlike. Sinif 1, 2, 5.2, 6.2 ve 7'nin ambalajlama grubu yoktur.
3.0.4 Coklu Tehlike: Birden fazla tehlikeye sahip maddeler Section 3.10 Tehlike Onceligi Tablosu'na gore siniflandirilir.
3.0.5 Gondericinin Sorumlulugu: Tehlikeli maddeleri dogru sekilde siniflandirmak, adlandirmak ve ambalajlamak gondericinin sorumlulugundadir. Belirsizlik halinde ilgili ulusal otoriteye danismak gerekir.
Hizli Erisim
1
3.1 — Sinif 1: Patlayicilar
Tanim
Kitlesel patlama tehlikesi, parcalanma (projeksiyon) tehlikesi, yangin tehlikesi, kucuk patlama tehlikesi tasiyan veya son derece duyarsiz olan patlayici maddeler ve nesneler.
Division'lar
1.1Kitlesel patlama tehlikesi
1.2Parcalanma tehlikesi, kitlesel patlama yok
1.3Yangin tehlikesi, kucuk patlama/parcalanma — kitlesel patlama yok
1.4Ambalaj disina cikan onemli bir tehlike yok
1.5Kitlesel patlama tehlikeli, cok duyarsiz maddeler
1.6Kitlesel patlama tehlikesi olmayan, son derece duyarsiz nesneler
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Yolcu ucagi (PAX): Yalnizca Division 1.4S izinli
- Kargo ucagi (CAO): Division 1.3C/G ve 1.4B/C/D/E/G/S izinli
- Diger tum division/grup kombinasyonlari: Hava tasimaciligi YASAK
Test Kriterleri
- BM Test Serisi 1-8 (BM Test ve Kriter El Kitabi)
- Seri 6: Termal stabilite, darbe, surtunme testleri ile division atamasi
- 3.1.7.4 haric tutma kriterleri: sicaklik artisi yok, yarilma yok, isitilabilir ses yok, alev yok, duman/toz ambalaj disina cikmaz
Tablo 3.1.A — Uyumluluk Gruplari (A-S)
| Grup | Division | Aciklama |
|---|---|---|
| A | 1.1 | Birincil (primer) patlayici madde |
| B | 1.1/1.2/1.4 | Birincil patlayici iceren nesne — iki koruyucu ozellik tasimiyor |
| C | 1.1-1.4 | Sevk fiskegi veya deflagrasyonlu patlayici madde/nesne |
| D | 1.1/1.2/1.4/1.5 | Ikincil patlayici veya barut — atesleyici yok |
| E | 1.1/1.2/1.4 | Ikincil patlayici + sevk sarji olan nesne, atesleyici yok |
| F | 1.1-1.4 | Ikincil patlayici + kendi atesleyicisi olan nesne |
| G | 1.1-1.4 | Piroteknik madde veya nesne |
| H | 1.2/1.3 | Patlayici + beyaz fosfor iceren nesne |
| J | 1.1-1.3 | Patlayici + yanici sivi/jel iceren nesne |
| K | 1.2/1.3 | Patlayici + toksik madde iceren nesne |
| L | 1.1-1.3 | Ozel tehlike sunan patlayici (su ile aktive olan, hipergolik, piroforik) |
| N | 1.6 | Son derece duyarsiz nesneler |
| S | 1.4 | Tehlikeli etkiler ambalaj icinde kalan nesne/madde |
Siniflandirma Karar Agaci
- Madde/nesne patlayici etki uretmek icin mi tasarlandi? -> Evet -> Test serisine gec
- Test Serisi 1-4: Madde detone/deflagre edebilir mi? -> Uygun division'a siniflandir
- Test Serisi 5: Termal stabilite -> Division atama (1.1-1.6)
- Test Serisi 6: Uyumluluk grubu belirleme (A-S)
- Division 1.4S testi: Tehlikeli etkiler ambalaj icinde mi kaliyor?
2
3.2 — Sinif 2: Gazlar
Tanim
50°C'de buhar basinci 300 kPa'yi asan veya 20°C ve 101,3 kPa'da tamamen gaz halinde olan maddeler. Basincli, sivilastirilmis, sogutularak sivilastirilmis, cozunmus veya adsorbe gaz olarak tasinir.
Division'lar
2.1Yanici gaz: 20°C/101,3 kPa'da hava ile %13 veya daha az karisimda tutusan, veya yanici aralik ≥12 yuzde puan
2.2Yanici olmayan, toksik olmayan gaz: ≥200 kPa'da tasinan veya sogutulmus sivi, 2.1 veya 2.3 kriterlerini karsilamiyor
2.3Toksik gaz: insanlara toksik/korozif oldugu bilinen veya LC₅₀ ≤5.000 mL/m³ (ppm)
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Division 2.3 (toksik gazlar): Yolcu ucaginda YASAK
- Division 2.1 yanici gazlar: PAX'da miktar sinirli
- Aerosoller (UN 1950): yanicilik testine gore 2.1 veya 2.2 olarak siniflandirilir
Test Kriterleri
- Yanicilik: ISO 10156 gaz/gaz karisimi tutusmabilirlik test yontemi
- Toksisite: 1 saatlik sicanla soluma maruziyetinde LC₅₀ ≤ 5.000 mL/m³
- Gaz karisimi siniflandirmasi: LC₅₀(kar) = 1 / Σ(fᵢ / LC₅₀ᵢ) formulu
- Korozif gaz karisimlari: TLCi degerleri ile benzer toplam formulu
- Tehlike onceligi: Div 2.3 > Div 2.1 > Div 2.2
Ambalajlama Grubu
Gazlara ambalajlama grubu (PG) atanmaz. Tasima kosullari (basincli, sivilastirilmis vb.) ambalaj gereksinimlerini belirler.
Siniflandirma Karar Agaci
- 50°C'de buhar basinci > 300 kPa veya 20°C/101,3 kPa'da tamamen gaz mi? -> Evet -> Sinif 2
- Toksik mi (LC₅₀ ≤ 5.000 ppm)? -> Evet -> Division 2.3
- Yanici mi (≤%13 alt sinir veya ≥12% aralik)? -> Evet -> Division 2.1
- Aksi halde -> Division 2.2
3
3.3 — Sinif 3: Yanici Sivilar
Tanim
Parlama noktasi 60°C veya altinda olan sivilar (kapali kap testi) veya parlama noktasi ya da uzerindeki sicakliklarla tasimaya sunulan sivilar. Sivi desensitize patlayicilari da icerir.
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- PG I (kaynama noktasi ≤35°C): Yolcu ucaginda YASAK
- PG II/III: miktar limitleri ile izinli
- Viskooz sivilar (3.3.3): belirli viskozite kriterlerini karsilarsa Sinif 3'ten muaf olabilir
Test Kriterleri
- Parlama noktasi belirleme (Tablo 3.3.B): ISO 1516/1523/2719/13736, ASTM D56/3278/3828/93
- Kapali kap testi birincil yontemdir; acik kap yalnizca on tarama olarak
Ambalajlama Grubu Atamasi
| Ambalajlama Grubu | Parlama Noktasi (kapali kap) | Baslangic Kaynama Noktasi |
|---|---|---|
| I | — | ≤ 35°C |
| II | < 23°C | > 35°C |
| III | ≥ 23°C ve ≤ 60°C | > 35°C |
Siniflandirma Karar Agaci
- Sivinin parlama noktasi ≤ 60°C (kapali kap) mi? -> Evet -> Sinif 3
- Baslangic kaynama noktasi ≤ 35°C mi? -> Evet -> PG I (PAX YASAK)
- Parlama noktasi < 23°C ve kaynama noktasi > 35°C mi? -> Evet -> PG II
- Parlama noktasi ≥ 23°C ve ≤ 60°C ve kaynama noktasi > 35°C mi? -> Evet -> PG III
4
3.4 — Sinif 4: Yanici Katilar; Kendiligindenyanma; Su ile Tepkimeli
Tanim
Yanici kati tehlikeleri (4.1), kendiliginden yanma tehlikeleri (4.2) veya su ile temas halinde yanici gaz yayan maddeler (4.3).
Division'lar
4.1Yanici katilar, self-reaktif maddeler, kati desensitize patlayicilar, polimerize olan maddeler
4.2Kendiliginden yanmaya yatkin maddeler — piroforik (havada 5 dk icinde tutusan) ve kendinden isitan
4.3Su ile temas halinde tehlikeli hizda yanici gaz yayan maddeler
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Division 4.1: Self-reaktif Tip A YASAK; Tip B yalnizca CAO
- Division 4.2 PG I (piroforik): PAX ve CAO'da YASAK
- Division 4.3 PG I: genel olarak YASAK
Test Kriterleri
- 4.1 Yanici katilar: yanma hizi testi (BM N.1) — referans maddeden hizli yanar, metal tozlari 10 dk icinde tutusur
- 4.1 Self-reaktif: SADT ve detonasyon/deflagrasyon testlerine gore Tip A-G siniflandirmasi
- 4.1 Desensitize patlayicilar: UN 1310-3474, su veya alkolle flegmatize edilmis
- 4.2 Piroforik: havaya maruz kaldiginda 5 dakika icinde kendiliginden tutusma (L.1/L.2 testi)
- 4.2 Kendinden isinan: kendinden isinma testi (H.1-H.4) — numune sicakligi firin sicakligini 60°C asar
- 4.3 Su ile tepkimeli: yanici gaz cikis hizi testi (N.5) — ≥1 L/kg/h
Self-Reaktif Maddeler — Tip A-G (3.4.1.2.4)
AAmbalajli halde hizla detone veya deflagre eder -> YASAK
BTermal patlama veya hizli deflagrasyon/detonasyon -> Yalnizca CAO, sicaklik kontrolu gerekebilir
CNe detonasyon ne deflagrasyon, ancak kapali alanda termal patlama
DKismi detonasyon, hizli deflagrasyon yok, kapatildiginda isitildiginda siddetli etki yok
ENe detonasyon ne hizli deflagrasyon; kapatildiginda isitildiginda dusuk/sifir etki
FBosluklu durumda detonasyon yok, deflagrasyon yok, dusuk/sifir etki; dusuk patlayici guc
GTermal olarak kararli (SADT ≥ 75°C, 50 kg paket icin); self-reaktif madde degil -> Sinif 4.1 degil
Ambalajlama Grubu Kriterleri — Division 4.1 (Yanici Katilar)
PG IYanici katilar icin gecerli degil (yalnizca PG II veya III)
PG IIYanma hizi testi: yanma suresi < 45 sn veya alev islak bolgeyi gecer; metal tozlari: ≤ 5 dk reaksiyon bolgesi
PG IIIYanma hizi testi: yanma suresi < 45 sn ve islak bolge alevi ≥ 4 dk durdurur; metal tozlari: > 5 dk reaksiyon bolgesi
Ambalajlama Grubu Kriterleri — Division 4.2 (Kendiliginden Yanma)
PG IPiroforik: sivi/kati havaya maruz kaldiginda 5 dk icinde tutusur
PG IIKendinden isinan: 25 mm kup numune ile 140°C'de pozitif sonuc
PG IIIKendinden isinan: 100 mm kup ile 140°C'de pozitif, 25 mm kup ile negatif sonuc
Ambalajlama Grubu Kriterleri — Division 4.3 (Su ile Tepkimeli)
PG IOrtam sicakliginda su ile siddetli tepkime; gaz kendiliginden tutusur; gaz cikis hizi ≥ 10 L/kg/h
PG II7 saatlik herhangi bir donemde gaz cikis hizi ≥ 20 L/kg/h, gaz kendiliginden tutusmuyor
PG IIIGaz cikis hizi ≥ 1 L/kg/h ancak PG I veya II kriterlerini karsilamiyor
Siniflandirma Karar Agaci
- Madde yanmayi surdurebilenkatimi? -> Yanma hizi testi -> 4.1
- Self-reaktif mi? -> SADT + detonasyon testleri -> Tip A-G siniflandirmasi
- Havada 5 dk icinde kendiliginden tutusiyor mu? -> Evet -> 4.2 PG I (piroforik)
- Firin sicakliginin 60°C uzerinde kendinden isiniyor mu? -> Evet -> 4.2 PG II/III
- Su ile temas halinde yanici gaz yayiyor mu (≥1 L/kg/h)? -> Evet -> 4.3
5
3.5 — Sinif 5: Oksitleyici Maddeler ve Organik Peroksitler
Tanim
Division 5.1: oksijen saglayarak yanmayi baslatabilecek veya siddertlendirebilecek maddeler. Division 5.2: iki degerli -O-O- yapisina sahip, termal olarak kararsiz organik bilesikler.
Division'lar
5.1Oksitleyici maddeler: diger malzemelerin yanmasini baslatabilir/siddetlendirebilir
5.2Organik peroksitler: termal olarak kararsiz, -O-O- yapili organik bilesikler, patlayici sekilde parcalanabilir
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Division 5.2 Tip A: YASAK
- Division 5.2 Tip B: Yalnizca CAO, sicaklik kontrolu zorunlu
- Division 5.1 PG I: PAX'da kisitli miktarlar
Test Kriterleri
- 5.1 Katilar: BM O.1 testi — ortalama yanma suresi 3:7 potasyum bromat/seluloz karisimi ile karsilastirilir
- 5.1 Sivilar: BM O.2 testi — basinc artisi ve sure, 1:1 %65 nitrik asit/seluloz karisimi ile karsilastirilir
- 5.1 Kullanilabilir oksijen: O_A = 16 × Σ(nᵢ × Cᵢ / mᵢ)
- 5.2 SADT (Kendinden Hizlanan Bozunma Sicakligi): BM H.1-H.4 testleri
- 5.2 Sicaklik kontrolu: SADT ≤ 45-50°C olan Tip B-F'ler tasimada sicaklik kontrolu gerektirir
Ambalajlama Grubu Kriterleri — Division 5.1 (Oksitleyiciler)
PG IKatilar: ortalama yanma suresi < 3:7 potasyum bromat/seluloz referansi; Sivilar: kendiliginden tutusur veya basinc/sure orani ≥ 1:1 nitrik asit/seluloz referansi
PG IIKatilar: ortalama yanma suresi ≤ 3:2 potasyum bromat/seluloz referansi; Sivilar: basinc/sure orani ≥ referans (PG I degil)
PG IIIKatilar: ortalama yanma suresi ≤ 2:3 potasyum bromat/seluloz referansi; Sivilar: diger kriterler karsilaniyor ancak PG I veya II degil
Organik Peroksit Tipleri A-G (3.5.2.3)
AAmbalajli halde detone veya hizla deflagre edebilir -> YASAK
BPatlayici ozellikler — hizli detonasyon veya deflagrasyon yok; pakette termal patlama
CPatlayici ozellikler, ancak hizla detone/deflagre edemez veya termal patlama yapamaz
DYalnizca kismi detonasyon; hizli deflagrasyon yok; kapatildiginda isitildiginda orta etki
ENe detonasyon ne deflagrasyon; kapatildiginda isitildiginda dusuk/sifir etki
FBosluklu durumda detonasyon yok; dusuk/sifir patlayici guc; dusuk/sifir etki
GTermal olarak kararli (SADT ≥ 75°C) ve/veya kullanilabilir oksijen ≤ %0,5 -> Division 5.2 degil
Siniflandirma Karar Agaci
- Madde yanmayi artirmak icin oksijen veriyor mu? -> Oksitleyici testi -> 5.1
- PG atamasi: yanma suresi/basinci referans standartlarla karsilastir -> PG I/II/III
- -O-O- yapisina sahip organik bilesik mi? -> Evet -> 5.2 adayi
- SADT + patlama testleri -> Tip A-G atamasi
- Tip A -> YASAK; Tip G -> Division 5.2 degil
6
3.6 — Sinif 6: Toksik ve Bulasici Maddeler
Tanim
Division 6.1: yutma, soluma veya cilt temasi yoluyla olume, yaralanmaya veya saglik zararina yol acabilen maddeler. Division 6.2: insanlarda veya hayvanlarda hastaliga neden oldugu bilinen canli mikroorganizmalar iceren maddeler.
Division'lar
6.1Toksik maddeler: oral, dermal ve soluma yollarindan LD₅₀/LC₅₀ tabanli siniflandirma
6.2Bulasici maddeler: Kategori A (yasami tehdit eden) ve Kategori B (Kat A kriterlerini karsilamayan)
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Division 6.1 PG I soluma toksisitesi (buhar): PAX ve CAO'da YASAK
- Division 6.2 Kategori A: ozel gereksinimler; Kategori B (UN 3373): PI 650 ile tam DGR'den muaf
Test Kriterleri
- Oral toksisite: LD₅₀ (mg/kg vucut agirligi, sican, 14 gun gozlem)
- Dermal toksisite: LD₅₀ (mg/kg vucut agirligi, tavsana 24 saat maruziyet, 14 gun gozlem)
- Soluma (toz/sis): LC₅₀ (mg/L hava, sican, 4 saat veya 1 saat donusturulmus maruziyet)
- Soluma (buhar): LC₅₀ (mL/m³), 20°C'de doymus buhar konsantrasyonu V ile
- Sivi karisim soluma: volatilite orani R kullanan LC₅₀(kar) formulu
Tablo 3.6.A — Division 6.1 PG Kriterleri (Oral, Dermal, Toz/Sis)
| Ambalajlama Grubu | Oral LD₅₀ (mg/kg) | Dermal LD₅₀ (mg/kg) | Soluma LC₅₀ toz/sis (mg/L) |
|---|---|---|---|
| I | ≤ 5,0 | ≤ 50 | ≤ 0,2 |
| II | > 5,0 — ≤ 50 | > 50 — ≤ 200 | > 0,2 — ≤ 2,0 |
| III | > 50 — ≤ 300 | > 200 — ≤ 1.000 | > 2,0 — ≤ 4,0 |
Tablo 3.6.B — Division 6.1 Buhar Soluma PG Kriterleri
| Ambalajlama Grubu | Buhar Soluma Kriterleri |
|---|---|
| I | LC₅₀ ≤ 1.000 mL/m³ ve V ≥ 10 × LC₅₀ |
| II | LC₅₀ ≤ 3.000 mL/m³ ve V ≥ LC₅₀ (PG I degil) |
| III | LC₅₀ ≤ 5.000 mL/m³ ve V ≥ 0,2 × LC₅₀ (PG I/II degil) |
Division 6.2 — Bulasici Madde Kategorileri
Kategori A: Maruziyette sagliklibireylerde/hayvanlarda kalici sakatlik, yasami tehdit eden veya olumcul hastaliga neden olabilir. UN 2814 (insan) / UN 2900 (hayvan).
Kategori B: Kategori A kriterlerini karsilamaz. UN 3373 — Biyolojik Madde, Kategori B. PI 650'ye gore ambalajlanir.
Siniflandirma Karar Agaci
- Madde yutma, soluma veya cilt temasi ile olum/yaralanmaya neden olur mu? -> LD₅₀/LC₅₀ kontrol -> 6.1
- Tablo 3.6.A (oral/dermal/toz) ve Tablo 3.6.B (buhar) kriterlerini uygula -> PG I/II/III
- PG I soluma buhar ise -> YASAK (PAX + CAO)
- Canli patojenik mikroorganizma icerir mi? -> 6.2
- Kategori A (yasami tehdit eden)? -> UN 2814/2900, PI 620; Kategori B -> UN 3373, PI 650
7
3.7 — Sinif 7: Radyoaktif Malzeme
Tanim
Aktivite konsantrasyonu ve toplam aktivitesi Tablo 2-7.2.2.1'de (Sutun 3-5) belirtilen degerleri asan radyonuklidler iceren malzeme. Radyonuklid basina A₁/A₂ aktivite degerlerine dayanir.
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Tasima Indeksi (TI) limitleri: PAX'da paket basina TI ucak tipine gore degisir
- Kritiklik Guvenlik Indeksi (CSI) limitleri fissil malzeme icin gecerlidir
- Tip B(M) paketleri hava tasimaciligi icin coklu onay gerektirir
Test Kriterleri
- A₁ degeri: ozel formlu radyoaktif malzeme icin aktivite siniri
- A₂ degeri: diger formlardaki radyoaktif malzeme icin aktivite siniri
- Tasima Indeksi (TI): paket yuzeyinden 1 m mesafedeki maks. radyasyon seviyesi (mSv/h × 100)
- Paket tipleri: Muaf, Endustriyel (IP-1/2/3), Tip A, Tip B(U), Tip B(M), Tip C
- Etiket kategorileri: I-BEYAZ (TI=0, yuzey ≤ 0,005 mSv/h), II-SARI (TI ≤ 1), III-SARI (TI ≤ 10)
Ambalajlama Grubu
Radyoaktif malzemelere ambalajlama grubu (PG) atanmaz. Paket tipi ve TI/CSI tasima gereksinimlerini belirler.
Siniflandirma Karar Agaci
- Aktivite > muafiyet degerleri (Tablo 2-7.2.2.1) mi? -> Evet -> Sinif 7
- Radyonuklid(ler) icin A₁/A₂ degerlerini belirle
- Aktivite icerigine gore paket tipi sec (Muaf / Tip A / Tip B)
- Tasima Indeksi (TI) hesapla ve etiket kategorisini ata (I-BEYAZ / II-SARI / III-SARI)
- Fissil mi? -> CSI hesapla ve fissil paket limitlerini uygula
8
3.8 — Sinif 8: Asindirici (Korozif) Maddeler
Tanim
Canli dokuya geri donulemez hasar veren (cilt tahribati / epidermisten dermise gorunur nekroz) veya diger mallara ya da tasima aracina onemli hasar veren maddeler.
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- PG I: PAX ucaginda kisitli miktarlar
- Sinif 8 + 6.1 PG I soluma toksisitesini karsilayan maddeler ozel oncelik kurallarini takip eder (3.8.2.3)
Test Kriterleri
- In vivo cilt testi: OECD Kilavuzu 404 — saglam albino tavsan cildine madde uygulamasi
- In vitro alternatifler BM GHS kriterlerine gore kabul edilir
- Metal korozyonu: celik (S235JR) veya aluminyum (7075-T6) uzerinde korozyon hizi > 6,25 mm/yil (55°C'de)
Ambalajlama Grubu Atamasi
| Ambalajlama Grubu | Maruziyet Suresi | Gozlem Suresi | Etki |
|---|---|---|---|
| I | ≤ 3 dk | ≤ 60 dk | Saglam ciltte geri donulemez hasar |
| II | > 3 dk — ≤ 60 dk | ≤ 14 gun | Saglam ciltte geri donulemez hasar |
| III | > 60 dk — ≤ 4 sa | ≤ 14 gun | Saglam ciltte geri donulemez hasar |
| III | — | — | Metal korozyon hizi > 6,25 mm/yil (55°C'de) |
Siniflandirma Karar Agaci
- Madde canli cilt dokusunu tahrip ediyor mu? -> In vivo veya in vitro test -> Sinif 8
- Maruziyet ≤ 3 dk + gozlem ≤ 60 dk geri donulemez hasar? -> PG I
- Maruziyet ≤ 60 dk + gozlem ≤ 14 gun? -> PG II
- Maruziyet ≤ 4 sa + gozlem ≤ 14 gun veya metal korozyonu > 6,25 mm/yil? -> PG III
- 3.8.5: 3 dk icinde saglam cildi tahrip eden maddeler -> YASAK
9
3.9 — Sinif 9: Cesitli Tehlikeli Maddeler
Tanim
Hava tasimaciligi sirasinda diger siniflarca kapsanmayan tehlikeler sunan madde ve nesneler. Lityum piller, cevre icin tehlikeli maddeler, manyetize malzeme ve yuksek sicaklik maddeleri icerir.
Hava Tasimaciligi Kisitlamalari
- Lityum piller (UN 3090/3091/3480/3481): PI 965-970'e gore ozel hukumler
- Manyetize malzeme (UN 2807): 4,6 m mesafede pusula sapmasi > 2 derece
- Cevre icin tehlikeli (UN 3077/3082): deniz kirletici kriterleri gecerli
Test Kriterleri
- Havacilik duzenlemeli kati/sivi (UN 3334/3335): diger sinif kriterlerini karsilamayan ancak havacilik tehlikesi tasiyan maddeler icin ICAO TI kriterleri
- Manyetize malzeme: alan siddeti > 0,00525 gauss (2,1 m mesafede) veya > 0,002 gauss (4,6 m mesafede)
- Yuksek sicaklik: sivi ≥ 100°C veya kati ≥ 240°C (UN 3257/3258)
- Cevre icin tehlikeli: LC₅₀ ≤ 1 mg/L (96 sa balik) veya EC₅₀ ≤ 1 mg/L (48 sa kabuklu) + logPₒw ≥ 4
- Lityum piller: BM 38.3 test serisi (T.1-T.8) zorunlu
Ambalajlama Grubu
Sinif 9 maddelere ambalajlama grubu (PG) atanmaz (ancak bazi girislerde ambalaj amacli PG III gorunebilir).
Siniflandirma Karar Agaci
- Sinif 1-8 kriterlerinden herhangi birini karsiliyormu? -> Hayir -> Sinif 9'u degerlendir
- Lityum pil mi? -> BM 38.3 testleri gecti mi? -> UN 3090/3091/3480/3481
- Manyetize mi (4,6 m'de pusula sapmasi > 2°)? -> UN 2807
- Cevre icin tehlikeli mi? -> UN 3077 (kati) / UN 3082 (sivi)
- Yuksek sicaklik maddesi mi? -> UN 3257/3258
Kaynak: IATA DGR 67th Ed. Section 3 (Classification), s.161-198. Chunk referanslari: docs/extracted/iata-dgr/65-png/chunks/page_0193-page_0230. Siniflandirma test prosedürleri: BM Test ve Kriter El Kitabi, 8. Revize Baski.