RID'e Özgü Özel Hükümler — 8xx Serisi + CW Kodları
RID 2025'te ADR'de bulunmayan demiryolu-özgü özel hükümler: 8xx serisi (sınır, rota, operasyon) ve CW (Carriage in Wagons) kodları. Bu hükümler tren operasyonları, shunting, marshalling, tünel kısıtlamaları ve uluslararası sınır geçişleri için geçerli.
Önemli: ADR'de tank vagonu kavramı olmadığı için CW kodları (Carriage in Wagons) RID'e özgüdür. Ayrıca 8xx serisi özel hükümler, RID 3.3 kapsamında DG List'in özel hükümler sütununda geçer. Her UN için farklı kombinasyon uygulanabilir; tam liste RID 3.3'te tablo halindedir.
CW Kodları (Carriage in Wagons)
Demiryoluna özgü taşıma hükümleri. DG List'te UN bazlı atanır.
Vagon ısınma kaynaklarından korunmalı, güneş ışığı ve elektrikli ısıtma uygulanmamalı.
Vagon kapıları sızdırmaz olmalı, açık hava şartlarında koruyucu örtü uygulanmalı.
Aynı vagon veya trende belirli sınıflarla taşınamaz (DG List'te detaylı).
Tampon darbesi max 3 km/h, özel yastıklama ve lashing gerekli. Hump yasağı.
Tank vagonun ana bölümü ayrı kısıtlamaya tabi — dolgu seviyesi, basınç, sıcaklık.
Vagon kuplung, tampon ve elektrik bağlantıları ek muayeneden geçirilmeli.
Kapalı vagon mekanik havalandırma sistemi ile donatılmalı veya pasif vent olmalı.
Elektrikli katener altında uzun süreli park veya yükleme yasak. Statik elektrik + arc riski.
Vagon SADT (self-accelerating decomposition temperature) altında tutulmalı.
Patlayıcı vagonları arası minimum mesafe ve uyumluluk grupları kontrol edilmeli.
Tarım ürünü taşıyan vagon fumigate işlemi sonrası 1.11 kurallarına tabi.
Soğutulmuş likit gaz tank vagonları için sıcaklık ve vakum sürekli izleme.
Class 7 vagonları diğer yüklerden ve mürettebat alanlarından min. 3 m mesafe.
8xx Serisi Özel Hükümler
RID 3.3'te listelenen demiryolu-özgü özel hükümler. 801-845 arası RID'e özgüdür.
Belirli UN'ler için vagon içinde dökme taşıma izni — normal ADR kuralına göre ambalajsız yasak ama RID'de özel koşullarla izinli.
Soğutulmuş gaz (LNG vb.) vagon için 4 günden uzun rotalarda ek izolasyon ve buharlama (boil-off) yönetimi.
Yük değişimi sırasında vagon temizleme sertifikası — özellikle asit → alkali geçişi.
Yolcu ve yük vagonlarının aynı tren içinde bulunması — belirli kısıtlamalar, min. 18 m mesafe, ayırıcı vagon, yasak sınıflar listesi.
COTIF üyesi ülkeler arası sınır geçişlerinde RID uyumu kontrolü, CIM waybill (consignment note) format.
Sınır istasyonlarında geçici depolama süresi ve yerleşim kuralları (72 saat limit).
Farklı ölçülü (Rusya 1520 mm, Avrupa 1435 mm) hatlar arasında yük transferi — sınır istasyonunda transfer prosedürü.
ADR 8.6 tünel kategorilerine karşılık RID'de rota bazlı kısıtlamalar — altyapı yöneticisi (IM) ile koordinasyon zorunlu.
Sınır ötesi tehlikeli madde treni için RU (Railway Undertaking) + IM koordinasyonu, özel rota planı.
Türkiye'ye özgü tünel kısıtlamaları (Bolu-Ankara hattı, Karadeniz tünelleri) ve UDHB operasyon izni.
Kaynaklar
- • RID 2025, Bölüm 3.3 (Özel Hükümler — 8xx serisi)
- • RID 2025, Bölüm 7.5 (Taşıma koşulları, CW kodları)
- • COTIF (Berne) Appendix C — RID hukuki çerçeve
- • OTIF (Intergovernmental Organisation for International Carriage by Rail)
- • CIM (Convention relative aux contrats de transport internationaux ferroviaires de marchandises)
- • Türkiye: TCDD Taşımacılık A.Ş. + UDHB operasyon yönetmeliği