RID 7.5 — Taşıma Koşulları: Marshalling ve Elleçleme
Demiryolu tehlikeli madde taşımacılığında vagon yerleşimi, humping yasağı, karma yükleme, yükleme/boşaltma prosedürleri ve demiryoluna özgü CW özel hükümleri. RID'in ADR'den en çok ayrıştığı bölüm.
RID vs ADR 7.5: RID 7.5 büyük ölçüde ADR 7.5 ile paraleldir, ancak CW (Carriage in Wagons) kodları ve humping yasağı demiryoluna özgüdür. Karayolunda "trailer" denen şeyin demiryolu karşılığı "vagon", ve shunting operasyonları karayolunda yoktur.
Genel Yerleşim Hükümleri
Taşıma sırasında vagonların trenne yerleştirilmesi ve ayırıcı vagon kuralları. Tren emniyeti ve tehlike yayılma önlemesi.
- 1Tehlikeli madde vagonları trenin ortasında veya sonunda tercih edilir (çarpışma koruma)
- 2Lokomotif ile tehlikeli madde vagonu arasında min. 1 ayırıcı vagon (1.1.4.2)
- 3Sınıf 1 için min. 2 ayırıcı vagon
- 4Fren vagonu daima tren sonunda
- 5Tehlikeli madde vagonları birlikte grup halinde tutulmalı (kolay tanıma)
- 6Yolcu vagonu varsa (mixed train): min 18 m mesafe + ayırıcı vagon
Humping Yasağı
Marshalling yard'da hump (tepe) üzerinden yerçekimi ile yapılan ayrıştırma işlemi belirli yükler için yasaktır. Hump shunting sırasında kontrolsüz yüksek hızlı tampon darbesi oluşur.
- 1❌ Sınıf 1 (patlayıcı) — TÜM gruplar yasak
- 2❌ Sınıf 7 (radyoaktif) Type B(U), B(M), C, Fissile yasak
- 3❌ Sınıf 4.1 kendiliğinden reaktif (SR) Type B-F
- 4❌ Sınıf 5.2 organic peroxide Type B-F
- 5❌ Sınıf 6.1 yüksek toksik bazı UN'ler (DG List özel hüküm)
- 6❌ Tank vagonları genel olarak (6 bar üstü basınçlı)
- 7❌ Cryo (soğutulmuş) tank vagonlar
- 8✅ Normal Sınıf 2, 3, 8, 9 ambalajlı vagonlar — max 5 km/h tampon darbesi
- 9Alternatif: Flat shunting (loco ile kontrollü), max 3 km/h Sınıf 1 için
Karma Yükleme (Mixed Loading)
Aynı vagon veya aynı katar içinde farklı sınıfların karma taşınması. RID genel olarak ADR 7.5.2 ile uyumlu ama demiryoluna özgü CW kodları var.
- 1Sınıf 1 uyumluluk grupları (A-S): Aynı grup içi serbest, farklı gruplar tabloya göre
- 2Sınıf 1 + Sınıf 7: Aynı vagon YASAK
- 3Sınıf 1 + Sınıf 5.1 (oksidan): Yasak (yangın tetikleyici)
- 4Sınıf 1 + Sınıf 2.1 (yanıcı gaz): Yasak
- 5Sınıf 1 + Sınıf 3/4.1/4.3: Yasak
- 6Sınıf 4.2 (self-heating) + Sınıf 1: Yasak
- 7Sınıf 5.2 (organic peroxide) + Sınıf 1: Yasak
- 8CV kodları (Carriage in Vehicles) ADR ile ortak
- 9CW kodları (Carriage in Wagons) RID'e özgü, demiryolu özel hükümleri
Yükleme, Boşaltma ve Elleçleme
Vagona tehlikeli madde yüklenirken ve indirilirken güvenlik ve teknik önlemler. İstasyon personeli ve shunter sorumluluğu.
- 1Yükleme öncesi vagon muayenesi (hasar, temizlik, muayene tarihi)
- 2Tüm paketler dengeli dağıtılmalı, ağırlık merkezi ortada
- 3Lashing/sabitleme — vagon hareketinde kayma önlenmeli
- 4Yükleme sırasında sigara, açık alev, kıvılcım yasağı (özellikle Sınıf 1, 2.1, 3)
- 5Tank vagon dolumu: Max %95 (sıvı genleşme), gaz için özel formül
- 6Topraklama kablosu: Sınıf 3 PG I-II sıvılar ve Sınıf 2.1 gazlar için zorunlu (statik elektrik)
- 7Boşaltma sonrası vagon temiz olmalı, kalıntı varsa etiket korunur
- 8Her yükleme/boşaltma operasyonu kayıt altına alınır
Özel Hükümler (CV ve CW)
DG List'te UN bazlı özel hükümler — bazıları karayolu (CV) bazıları vagon (CW) için geçerli. RID'de CW kodları RID'e özgüdür.
- 1CV1 — Yükleme/boşaltma açık havada veya özel ventile alan
- 2CV2 — Yüksek sıcaklık önlenmeli (sıcak mevsim kısıtlama)
- 3CV15 — Yüklü vagon toprak hattı ile bağlantı
- 4CV20 — Yanıcı madde ile temasta olamaz
- 5CV25 — Nem kontrolü (su-reaktif)
- 6CV27 — Açık alevle çalışma yasak
- 7CV28 — Boşaltma sırasında ek personel
- 8CW16 — RID'e özgü: Ana tank kısıtlaması
- 9CW18 — RID'e özgü: Vagon bağlantısı kontrol
- 10CW22 — RID'e özgü: Katener altında yasak
- 11CW27 — RID'e özgü: Sınıf 1 özel mesafe
Shunter ve Tren Ekibi Eğitim (1.3 referans)
RID 7.5 uygulaması sertifikalı personel gerektirir. Eğitim 1.3 bölümünde tanımlanır.
- 1Shunter kategori A: Normal yük — 8 saat eğitim
- 2Shunter kategori B: Tehlikeli madde — 16 saat eğitim + 2 yıl yenileme
- 3Shunter kategori C: Sınıf 1 + Sınıf 7 — 24 saat eğitim + yıllık yenileme
- 4Loco pilot (makinist): Temel farkındalık + Sınıf 1 modülü
- 5Conductor/brakeman: Kemler kodu okuma, turuncu plaka kontrolü
- 6Station master: Yük beyanı kontrol, acil durum koordinasyonu
- 7Türkiye: TCDD Taşımacılık A.Ş. sertifikasyonu, UIC-B kategorisinde uluslararası geçerlilik
Kaynaklar
- • RID 2025, Bölüm 7.5 (Taşıma, yükleme, boşaltma ve elleçleme)
- • RID 1.1.4.2 (Ayırıcı vagon kuralı)
- • RID 1.3 (Personel eğitim — demiryolu varyantı)
- • COTIF Appendix C — RID'in hukuki çerçevesi
- • Türkiye: TCDD Taşımacılık A.Ş. operasyon yönetmeliği