MFAG — Medical First Aid Guide Özeti
Medical First Aid Guide (MFAG) tehlikeli madde kazaları sonrası temas tipine göre ilk yardım ve radyo-medikal danışma prosedürlerini içerir. IMDG Code EmS Guide'ın tamamlayıcısıdır (MSC.1/Circ.1588 Supplement). Bu sayfa Türkçe özet sunar; gerçek kazada mutlaka tam MFAG + CIRM/TMAS konsültasyonu yapılmalıdır.
⚠️ Uyarı: Bu sayfa özet bilgidir. Her gerçek medikal müdahalede tam MFAG dokümanı + radyo-medikal konsültasyon (CIRM Roma, TMAS veya ulusal merkez) kullanılmalıdır. Özellikle sınıf 2.3 (toksik gaz), sınıf 6.1 (toksik madde) ve sınıf 7 (radyoaktif) vakalarında spesifik antidot gerekebilir.
Temas Tipine Göre İlk Yardım
Solunum
Inhalation — gaz/buhar/toz solunması
- Kazazedeyi temiz havaya (upwind) derhal çıkar
- Rescue kendi güvenliği için SCBA (solunum cihazı) takmalı
- Giysileri gevşet, nefes yolunu aç
- Solunum durmuşsa: CPR başlat, mümkünse oksijen uygula
- Bilinç kontrol et, komada lateral recovery pozisyonu
- Derhal medikal yardım — CIRM/TMAS radyo konsültasyonu
- Kaptanın kararıyla en yakın limana yönlen veya helikopter tahliye
Yutma
Ingestion — ağız yoluyla alım
- Kusturma UYGULAMA — korrozif/asit/alkali/hidrokarbon ise kesinlikle yasak
- Ağzı suyla çalkala, yutturma
- Aktif karbon (activated charcoal) genel tavsiye — ancak bazı maddelerde etkisiz
- Bol su veya süt içir (petroller hariç)
- Kazazede bilinçliyse oturur pozisyonda, bilinçsizse lateral recovery
- Ürün etiketini/SDS'ini medikal ekibe göster
- Radyo-medikal konsültasyon: CIRM (Roma), TMAS merkezleri
Deri
Skin contact — cilt teması
- Kirli giysileri çıkar (yıka önce veya birlikte)
- Etkilenen cildi en az 15 dakika bol suyla yıka
- Su/sabun — ama bazı maddelere su YASAK (örn. sodyum, asit anhidrit)
- Kimyasal yanık oluşmuşsa steril gazlı bez örtü
- Merhem/yağ UYGULAMA — hastane kararına bırak
- Büyük alanlarda şok tedbiri: Örtü, sıcaklık koruma
- Derhal medikal müdahale
Göz
Eye exposure — göze sıçrama
- Gözü derhal bol temiz su / göz yıkama sıvısı ile min. 15 dakika yıka
- Göz kapağını açık tut, göz küresi hareket ettir (köşeler de yıkansın)
- Her iki göz yıkanmalı (kontaminasyon önleme)
- Kontak lens varsa yıkama sırasında çıkar
- Yıkama bittikten sonra steril örtü
- Asit/alkali temasında uzatılmış yıkama (45 dakikaya kadar)
- Derhal göz uzmanına — limanın ilk medikal merkezi
9 Sınıf için Hızlı Başvuru
| Sınıf | Ad | Belirtiler | Müdahale |
|---|---|---|---|
| 1 | Patlayıcı | Yanık, travma, akustik etki (işitme kaybı), kimyasal toksisite | Travma değerlendirmesi önce (ABC — Airway/Breathing/Circulation); yanıklar soğutulur; kulak zarı kontrolü; patlayıcı kalıntılar için ikincil patlama riski |
| 2.1 | Yanıcı gaz | Yanık, dispne, bilinç kaybı (O2 yerine geçme) | Temiz hava + oksijen (oksijen patlayıcı olabilir — dikkat); yanık tedavisi; CPR gerekliyse |
| 2.3 | Toksik gaz | Göz yaşarması, öksürük, dispne, bilinç kaybı, konvülsiyon | Temiz hava + oksijen (maskeli); atropin (HCN, organofosfat); nalokson değil; hızlı tahliye |
| 3 | Yanıcı sıvı | Yanık, pulmoner ödem (aspirasyon), kimyasal pnömoni | Kirli giysi çıkar + cilt yıka; solumaya karşı oksijen; kusturma YASAK (aspirasyon riski) |
| 4.1 | Yanıcı katı | Yanık, solunum yolu tahrişi | Yanık tedavisi; metal tozu yutulmuşsa gastrik lavaj; su reaktifler için kuru temizlik |
| 5.1 | Oksidan | Cilt tahrişi, göz hasarı, hidrojen peroksit yanığı | Bol su yıkama; metilen mavisi (methemoglobinemi); kusturma YASAK; nötr maddelerle dilüsyon |
| 6.1 | Toksik madde | Bulantı, kusma, koma, solunum depresyonu, spesifik antidot ihtiyacı | Toksin spesifik antidot (CIRM konsültasyonu); aktif karbon; gastrik lavaj (yetkili); hospitalizasyon |
| 6.2 | Enfeksiyöz madde | Bulaş riski, belirti yavaş (gün-hafta) | Dezenfeksiyon (sodium hypochlorite %10); izolasyon; SSS veya DSÖ kategori A için liman tıbbi merkez |
| 7 | Radyoaktif | Kısa vade: bulantı; uzun vade: dokuz hasarı, akut radyasyon sendromu | Kontaminasyon kontrolü (Geiger); duş + giysi değişimi; potasyum iyodür (I-131 için); TAEK bilgilendirme |
| 8 | Korozif | Cilt yanığı, göz yaralanması, solunum yolu hasarı | Kirli giysi çıkar + bol su 15+ dakika; asit yutulmuşsa süt/su; kusturma YASAK; şok tedbiri |
| 9 | Muhtelif | Madde bağımlı — lityum pil yangınında yanık + toksik gaz | SDS'e göre özel müdahale; lityum pil için: yanık tedavisi + HF koruması (hidrojen florür gazı) |
CIRM (Roma)
Centro Internazionale Radio Medico — 1935'ten beri gemilere ücretsiz radyo-medikal destek. 24/7 tıbbi konsültasyon, tüm diller.
- • VHF: Channel 16 (acil) → 1 numaralı işleyiciye yönlendirme
- • Uydu: INMARSAT medikal öncelik kodu
- • www.cirm.it
TMAS (Telemedical Assistance Service)
IMO tarafından tanınan ulusal telemedikal merkezler. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı AFAD koordinasyonu + UDHB Denizcilik Genel Müdürlüğü.
- • AFAD: 122 (sahil) — deniz acil entegrasyonu
- • Sahil Güvenlik: 158 — deniz SAR + medikal sevk
- • TMAS ulusal listesi MSC.1/Circ.1586 Annex
Kaynaklar
- • MFAG — Medical First Aid Guide (MSC.1/Circ.1588 Supplement)
- • IMDG Code Amendment 41-22 — EmS Guide ile entegre
- • IMO MSC.1/Circ.1586 — TMAS guidelines
- • WHO International Medical Guide for Ships (3rd Ed)