EmS Pratik Prosedürü — Operasyonel Akış
IMDG EmS (Emergency Schedules) kodları yangın (F) ve dökülme (S) için müdahale stratejilerini tanımlar. Bu sayfa MSC.1/Circ.1588 EmS Guide'dan alınan adım-adım operasyonel akışı, güvenlik mesafelerini ve ekipman listelerini Türkçe olarak sunar.
⚠️ Kritik: F-G kodu su kesinlikle yasak demektir. Metal tozu veya su-reaktif maddede su kullanmak patlayıcı hidrojen gazı üretir ve ölümcül sonuçlanır. Yangın söndürme kararı her zaman EmS kodunu okuyarak verilir.
Fire Schedules (F Kodları) — Yangın
F-AGenel yangın
Su, köpük, kuru kimyasal, CO2
- Yangın alarmı ver, kaptana bildir
- Mürettebatı tahliye et, yangın mahalli dışına çıkar
- Rüzgar üstü (upwind) pozisyona geç
- Yakın su kaynakları açılır (fire main)
- Yangın yoğunluğuna göre müdahale: Köpük/CO2/kuru kimyasal
- Yangın kontrol altına alınana kadar devam, soğutma uygula
F-EYoğun su söndürme
Su ile söner — bol su kullan
- Fire main devreye al, bol su (spray + direct jet)
- Komşu konteyneri de soğutmaya devam et (ısı yayılması)
- Gemi stabilitesini izle — aşırı su yangından sonra stabiliteyi bozabilir
- Yangın tamamen söndükten sonra 2 saat izleme (re-ignition riski)
- Dipte birikmiş su pompalanmalı
- Mayi/buhar oluşursa evakuasyon
F-GSU KULLANMA — Kuru kimyasal / kum
⚠️ Su kesinlikle yasak (ölüm riski)
- 🚫 SU KULLANMA! Metal/su-reaktif yangın — patlayıcı H2 veya şiddetli reaksiyon
- Kuru kimyasal toz (D sınıfı söndürücü) veya kuru kum
- Yangın mahallini derhal boşalt, min. 100 m güvenlik
- Sodyum karbonat, sodyum klorür veya grafit kuru toz kullanılabilir
- Yangın yerleşim alanlarından uzakta tutulmalı
- Söndükten sonra soğutma için kum/toz ekle, HAVA ile teması minimize et
- Örnek maddeler: UN 1383 (pyrophoric metals), UN 1418 (magnesium powder), UN 3170 (aluminum smelting byproducts)
F-HRadyoaktif yangın
Class 7 — özel prosedür
- Yangın mahallini geniş alanda boşalt (min. 100 m + rüzgar)
- Radyasyon izleme ekipmanı (Geiger-Müller / dosimeter) kullan
- Yetkili otorite (TAEK — Türkiye Atom Enerjisi Kurumu) derhal haberdar edilir
- Mürettebat koruyucu giysi + dozimetre olmadan yangın mahalline girmez
- Su veya köpük kullanılabilir ama kontaminasyon kontrolü şart
- Yangın sonrası contamination survey — tüm alan taranır
- Atık radyoaktif su özel tanklara pompalanır, limanla koordine
F-JOrganik peroksit yangın
Class 5.2 — şiddetli, patlayıcı
- Derhal tahliye — organik peroksit yangını çok hızlı yayılır ve patlayabilir
- Bol su ile uzaktan soğutma (mesafe min. 50 m)
- Direkt müdahale ETMEYİN — uzak mesafeden fire monitor kullanın
- Komşu konteynerleri de soğut (ısı yayılması zincirleme tetikler)
- Sıcaklık kontrol gerekirse (T-monitored), cihazlar arızalıysa evakuasyon
- SADT (self-accelerating decomposition temperature) eşiği geçilmişse tahliye kesin
Spillage Schedules (S Kodları) — Dökülme
S kodları toplam 26 adettir (S-A ile S-Z). Aşağıda en kritik 8 kod için ekipman ve güvenlik mesafesi özeti. Tam liste için IMDG EmS Guide (MSC.1/Circ.1588) referans alın.
| Kod | Tanım | Ekipman | Güvenlik Mesafesi |
|---|---|---|---|
| S-A | Düşük tehlike — toplama | Plastik kürek, Absorban (vermikulit, kum), Polietilen torba | 5 m |
| S-B | Patlayıcı — yaklaşmayın | Uzaktan gözlem, Bomba imha ekipmanı (yetkili) | 500 m (Class 1) |
| S-C | Gaz salınımı — evakuasyon | SCBA (bağımsız solunum), Gaz sensörü, Rüzgar gülü | 100 m (+rüzgar altı 500 m) |
| S-D | Toksik sıvı — PPE + nötrleştirme | Kimyasal dirençli tulum (Level A/B), Nötralizer, Absorban | 50 m |
| S-E | Ağır sıvı — damping | Dyke/berm malzemesi, Absorban, Pompa | 25 m |
| S-F | Radyoaktif dökülme | Dozimetre, Koruyucu tulum + maske, Plastik örtü | 100 m + TAEK bilgilendirme |
| S-G | Organik peroksit dökülme | İnert absorban (vermikulit), Soğutma (+su spray) | 50 m |
| S-H | Enfeksiyöz madde | Dezenfektan (%10 sodyum hipoklorit), Biohazard tulum, Kırmızı torba | 25 m |
Radyo Prosedürü (GMDSS)
- • DISTRESS: Gemi tehlikede (yangın kontrolsüz, büyük dökülme) — Channel 16 VHF + DSC
- • URGENCY: Acil ama tehlike değil (kontrollü yangın) — PAN-PAN bildirimi
- • SAFETY: Güvenlik uyarısı (dökülme izlemesi) — SECURITE bildirimi
- • Liman yönetimi + coastal state + ship owner + DPA (Designated Person Ashore) bilgilendirilir
- • MFAG konsültasyonu: CIRM (Roma) veya TMAS ile radyo-medikal destek
Kaynaklar
- • IMDG Code Amendment 41-22, EmS Guide (MSC.1/Circ.1588)
- • MFAG (Medical First Aid Guide) — MSC.1/Circ.1588 Supplement
- • SOLAS II-2/19 (Special requirements for ships carrying DG)
- • GMDSS — Global Maritime Distress and Safety System