Dökme Taşıma — IMDG 7.6 / 7.7
Ambalajsız (dökme) formda tehlikeli katı taşıma kuralları: bulk container tipleri (BK1/BK2/BK3), BC-SP / BC-HL kategorileri, IMSBC Code uyumu, hold ventilation ve hatches, segregasyon ve dokümantasyon.
IMSBC Code ile ilişki: IMDG 7.6/7.7 tehlikeli dökme yükleri için çerçeveyi verir, IMSBC Code (International Maritime Solid Bulk Cargoes Code) ise yük bazlı Schedule A/B/C tablolarını sağlar. İki mevzuat beraber uygulanır — IMDG ambalajlı kısmın uzantısı, IMSBC dökme katı kısmın detayı.
1. Dökme Yük Tanımı ve Kapsam
IMDG 7.6 dökme (bulk) formda taşınan tehlikeli katıları kapsar. Sıvılar için IBC Code/tanker kuralları uygulanır (ayrı).
- 1Dökme = ambalajsız, doğrudan gemiye/konteynere yüklenen katı madde
- 2IMDG 7.6: Bulk container kullanımı (BK1, BK2, BK3)
- 3IMDG 7.7: Ship's holds bulk cargo (doğrudan ambara döküm)
- 4IMSBC Code (International Maritime Solid Bulk Cargoes Code) paralel uygulanır
- 5Dökme sıvı (oil, chemicals) için MARPOL Annex I/II + IBC Code geçerli — IMDG 7.6/7.7 kapsamı DIŞI
- 6DG List'te 'BK' prefix'i varsa bulk izni var (BK1=bulk container, BK2=sheeted bulk, BK3=closed bulk)
2. BC-SP ve BC-HL Kategorileri (IMSBC)
IMSBC Code dökme yükleri tehlike durumuna göre iki kategoride toplar. IMDG ve IMSBC birbirini tamamlar.
- 1BC-SP (Special Properties): Tehlikeli yükler — IMSBC Schedule A (aluminium ferrosilicon, fishmeal, direct reduced iron, seed cake vb.)
- 2BC-HL (Hazardous only in bulk): Dökme halindeyken tehlikeli (ambalajlıyken güvenli) — IMSBC Schedule B
- 3Group A: Kendiliğinden sıvılaşma (liquefaction) — fishmeal, iron ore fines
- 4Group B: Kimyasal tehlike — self-heating, toxic, corrosive, radioactive
- 5Group C: Tehlikeli değil ama özel handling — coal, sulfur
- 6BC-SP için zorunlu: Shipper declaration + moisture content test + angle of repose
- 7BC-HL için: Sadece gemide bulk formdayken risk, stow under deck zorunlu
3. Bulk Container Tipleri (BK1/BK2/BK3)
IMDG 6.9 ve DG List'te BK prefix'li UN'lar için bulk konteyner kullanımı onaylı. Tipe göre yapı ve kapatma farklı.
- 1BK1 — Sheeted bulk container: Üstü brandayla kapatılan açık konteyner; hafif yağmur korumalı, ventilation doğal
- 2BK2 — Closed bulk container: Tam kapalı, yağmur ve rüzgardan korumalı; standart ISO konteyner formlu
- 3BK3 — Flexible bulk container: Esnek kumaş torba (FIBC/big bag benzeri); 14 t kapasite, sadece belirli UN'larda izinli (6.9.5)
- 4BK konteynerde fiili yük: Azami brüt ağırlık plaka üzerinde; CSC compliance zorunlu
- 5BK3 için özel: Sadece UN 3077 kategorisindeki bazı MP maddeler ve belirli metaller
- 6Bulk konteyner temizlik sertifikası: Önceki yükten kalıntı yok belgelenmiş olmalı
4. Hold Ventilation ve Hatches (7.7)
Doğrudan gemi ambarlarına yükleme için ambar havalandırma, kapak (hatch) durumu ve sızdırmazlık kritik. Kendiliğinden ısınan yüklerde sıcaklık monitoring şart.
- 1Devamlı ventilation: Sınıf 4.2 (self-heating), sülfür, kömür — O2 seviyesi <%5 hedef
- 2Periyodik ventilation: Bazı BC-SP kargoları — günde 2 kez açma
- 3Kapalı ambar (no ventilation): Su-reaktif maddeler (Sınıf 4.3), bazı metal tozları
- 4Hatch covers: Su geçirmez, sızdırmaz; hidrolik sistem doğru çalışmalı
- 5Sıcaklık monitoring: Self-heating yükler için zorunlu; >55°C alarm, >70°C acil boşaltım
- 6Inert gas system: Hidrokarbon bulk (petcoke, coal) taşıyan carrier'larda tavsiye edilir
- 7Karbon monoksit (CO) ölçümü: Kömür/petcoke yüklerinde günlük
5. Segregasyon ve Uyumsuzluk
Dökme yükler arasında ve dökme yük ile ambalajlı tehlikeli maddeler arasında segregasyon kuralları vardır. Aynı ambarda genelde tek UN.
- 1Farklı dökme sınıfları aynı ambarda olmamalı (7.6.2.7)
- 2Asit + alkali dökme yük asla aynı bölmede
- 3Oksidan + yanıcı organik madde ayrı ambar
- 4Ambalajlı DG ile dökme DG aynı ambar: Sadece aynı sınıf + aynı UN'sa izinli
- 5Radyoaktif dökme yük (Class 7) özel izolasyon — normal kuralların ötesinde
- 6Segregation Group (SG1-SG18) kuralları dökmede de geçerli
6. Belge ve Raporlama
Dökme taşımacılıkta shipper deklarasyonu, IMSBC schedule referansı ve kaptana bilgi verme zincirinin katı olması zorunludur.
- 1Shipper's Declaration: Kargo adı (Bulk Cargo Shipping Name, BCSN), miktar, IMSBC sınıfı
- 2Moisture content test certificate (Group A kargolar için zorunlu)
- 3Angle of repose belirtimi (stability hesabı için)
- 4Transportable Moisture Limit (TML): Yük nem seviyesi TML altında olmalı (liquefaction önleme)
- 5Kaptan onayı: Yükleme öncesi kargo manifesti okunur, risk değerlendirmesi yapılır
- 6Yetkili otorite bilgilendirme: Türkiye'de UDHB Denizcilik Genel Müdürlüğü
- 7MARPOL Annex V (garbage/cargo residue) — dökme yük kalıntı yönetimi
Kaynaklar
- • IMDG Code Amendment 41-22, Part 7, Chapter 7.6 (Transport of bulk packages)
- • IMDG Code 7.7 (Transport of bulk cargoes in ships' holds)
- • IMSBC Code (International Maritime Solid Bulk Cargoes Code)
- • SOLAS VI/6 — dökme katı yük taşıması
- • MARPOL Annex V — kargo kalıntı yönetimi