Packaging Specification — Section 6
IATA DGR Section 6 — UN onaylı ambalaj standartları: marking anatomisi, performance testing, IBC gereksinimleri, salvage packaging ve pharma örnekleri. Paketin UN onayı olmadan hava taşımacılığı yapılamaz (LQ ve EQ istisnaları dışında).
UN Marking Örneği — Anatomi
6.0 Giriş — UN Specification Packaging
UN onaylı ambalaj sistemi, tehlikeli madde ambalajının minimum performans standartlarını ve marking gereksinimlerini belirler. Her UN onaylı ambalaj test edilmiş, sertifikalı ve takip edilebilir olmalıdır.
- 1Test standartları: UN Model Regulations (Rev. 22+) temelli
- 2Test yapıcı: Akredite kuruluş (Türkiye: TSE, Avrupa: TÜV/BV/LR)
- 3Marking: Her paketin dışında okunur şekilde
- 4Sertifika numarası: Test kuruluşu + tarih + parti bilgisi
- 5Takip edilebilirlik: Üretim kayıtları 5+ yıl saklanmalı
- 6Tip approval: Periyodik yeniden test ve denetim
6.1 Genel Paketleme Gereksinimleri
Tüm UN onaylı ambalajların uyması gereken temel kurallar. Section 6.1 fundamental requirements.
- 1Sağlamlık: Normal taşıma koşullarında hasar olmamalı
- 2İç yük kompatibilitesi: Ambalaj malzemesi ile yük reaksiyon yok
- 3Kapak ve tapalar: Yeterli yoğunluk (sıkı), çıkarma ile yeniden takma
- 4Etiketler için düz yüzey: Min. 10 × 10 cm kesintisiz alan
- 5Kaldırma noktaları: IBC ve büyük ambalaj için yeterli dayanıklılık
- 6Maks. dolum yoğunluğu: İç ambalaj için %98 (genleşme payı)
6.2 UN Marking Anatomisi
UN onay işareti paket üzerinde standart formatta basılır. Her sembol paketin karakteristiğini belirtir.
- 1Format: `u+n` sembolü + `
/ / / <ülke> / <üretici>` - 2Örnek: ⓤⓝ 4G / Y30 / S / 22 / TR / BAŞPAK
- 34G = Karton kutu (Code 4), ambalaj türü (G = karton)
- 4Y = Packing Group II uygun (X=PG I, Y=PG II, Z=PG III)
- 530 = Maksimum brüt kütle kg (30 kg)
- 6S = Katı malzeme (L = sıvı, V = özel)
- 722 = Test yılı (2022)
- 8TR = Türkiye (ülke kodu)
- 9BAŞPAK = Üretici kodu (firma kısaltması)
6.3 Performance Testing
UN onaylı ambalaj 4 temel test geçmek zorundadır. Her test Packing Group'a göre farklı sıkılık seviyesindedir.
- 1Drop test (Düşme): PG I = 1.8 m, PG II = 1.2 m, PG III = 0.8 m; düz sert zemine düşürme
- 2Leakproofness (Sızdırmazlık): Sıvı ambalaj için 20 kPa iç basınç, 5 dakika
- 3Hydrostatic (Hidrostatik): Dış basınç × 1.5, 5-30 dakika (sıvı için)
- 4Stacking (Yığma): 24 saat üst yük × hesaplama; deformasyon <% 10
- 5Vibrasyon (opsiyonel): IBC ve büyük ambalaj için 1 saat
- 6Test sıklığı: Tip approval + her yıl örnek denetim
- 7Tüm testler aynı paket üzerinde ardışık yapılır (en kritik): drop → leak → stack
6.5 IBC (Intermediate Bulk Container) Standartları
Orta büyüklükte dökme konteyner — 450 L ile 3000 L arası. Pi paketleme ve taşımada farklı standartlara tabi.
- 1IBC tipleri: 11A (metal flexible), 13H (rigid plastic), 31A/H (composite)
- 2Hacim aralığı: 450 L < V < 3000 L
- 3Marking: UN + tip + PG + brüt kütle + tarih + ülke (normal paketlere benzer)
- 4Test: Drop + leak + stack + vibrasyon + lifting + stacking pressure
- 5Periyodik test: 2.5 yılda bir drop + leak + lifting
- 6Sertifika: Orijinal (üretim) + periyodik (kullanım sırasında)
- 7Hasar kontrolü: Her yeniden dolumda görsel + fonksiyonel
6.6 Salvage Packaging
Hasarlı, sızıntı yapan veya acil durum halinde diğer ambalajları içine alan büyük 'kurtarma' ambalajı. Tipik kullanım: kaza sonrası müdahale.
- 1Kullanım: Hasarlı paketler için geçici konteyner
- 2Boyut: Hasarlı paketi + yeterli absorban içerecek büyüklük
- 3Marking: Normal UN + 'SALVAGE' yazısı
- 4Test: PG I'e uygun (en sıkı) — her durum için
- 5Kapatma: Sızdırmaz, geri açılmaz şekilde
- 6Zaman sınırlı: Sadece acil durum + en yakın bertaraf
- 7IMDG 6.1.5.1.11 + ADR + IATA DGR 6.6 ortak tanımı
6.4 Single Packaging (Pharma Örnekleri)
Combination ambalaj yerine tek büyük ambalaj — genelde pharma, gıda veya endüstriyel büyük hacim için.
- 1Örnek: UN 1993 Flammable liquid n.o.s. — 30 L rijit plastik jerrycan
- 2Pharma: Enjeksiyon şişesi (küçük cam) — combination + outer box
- 3Direct rigid drum: 200 L metal veya plastik varil (PG III için)
- 4IBC alternatif: Büyük tek konteyner 1000 L — tek kullanımlık
- 5Maksimum ağırlık: Ambalaj tipi ve PG'ye göre (4G/Y30 = max 30 kg)
- 6Test: Drop + leak + stack — combination ile aynı
Kaynaklar
- • IATA DGR 67th Ed Section 6 (Packaging Specifications)
- • UN Model Regulations Rev. 22+ (Orange Book)
- • Türkiye TSE Ambalaj Test Yönetmeliği
- • ISO 16106 — Packaging Management System
- • [app/iata-dgr/ambalaj-kodları/](../../iata-dgr/ambalaj-kodları/)