Devlet ve Operatör Onayları + NOTAM
IATA DGR 2.8.3 State Variations (Türkiye TUG kodları) ve 2.8.4 Operatör Variations (Turkish Cargo, Pegasus, Lufthansa, BA, AF ve diğerleri). SHGM, DGM, NDK onay süreci ve NOTAM (Notice to Airmen) bildirimleri.
Kritik: Her shipment öncesi hem state variation (Türkiye TUG) hem de operatör variation kontrolü yapılmalı. State'ın izin verdiği ama operatörün yasakladığı UN'lar vardır. Ön başvuru süreleri uzun olabilir — 7-30 iş günü.
State Variations — Türkiye (TUG)
Türkiye devletinin IATA DGR'a ekstra kısıtlamaları. Her shipment Türkiye hava sahasından geçiyorsa bu kuralları karşılamalıdır.
Türkiye hava sahasından geçen tüm Class 7 radyoaktif shipmentlar için SHGM ön başvuru zorunlu.
- ▸Başvuru süresi: Min 14 iş günü öncesinden
- ▸NDK Radyasyon Kullanma Lisansı zorunlu
- ▸TAEK bilgilendirme + rota planı
- ▸Acil durumda: 48 saat hızlandırılmış süreç
Tek kargoda 35 kg üstü lityum pil (UN 3480/3481) için Dangerous Goods Manager (DGM) sertifikalı personel zorunlu.
- ▸DGM sertifikası: IATA Category 6 + SHGM onayı
- ▸Shipment öncesi DGM ön inceleme
- ▸DGD'de DGM imzası + sertifika no
- ▸Firma içi eğitim kayıtları + 36 ay saklama
Askeri olmayan patlayıcı (Sınıf 1) için Türkiye hava sahasından geçiş öncesi sivil havacılık izni.
- ▸Sadece CAO (cargo aircraft only) — PAX kesinlikle yasak
- ▸Rota: İstanbul IST veya Ankara ESB onaylı hub'lardan
- ▸Patlayıcı net miktar (NEQ) limiti uçak bazlı
- ▸Jandarma + Emniyet koordinasyonu
SGK (Sağlık Bakanlığı), BKM (Bakanlık) ve SHGM üçlü onay gerektirir.
- ▸SGK Uyuşturucu Bölümü onayı
- ▸Ekonomi Bakanlığı ihracat izni (uluslararası)
- ▸SHGM havayolu uygunluk onayı
- ▸3 kademe onay süresi: 21-30 iş günü
Türkiye'de TSE eşdeğer standartları IATA DGR UN onayıyla eşdeğer kabul edilir.
- ▸TSE onaylı ambalaj kabul edilir (IATA UN mark gerekmeyebilir)
- ▸Karşılıklı tanıma anlaşması: TSE-ISO 16106
- ▸Marking: Türkiye'de üretilen ambalaja TSE + UN mark
- ▸İthalat: Yabancı UN mark yeterli
Operatör Variations — Havayolları
IATA DGR 2.8.4 her operatörün kabul kurallarını listeler. Gerçek güncel liste için operatörün kendi web sitesi kontrol edilmeli.
- ▸Sınıf 1 PAX tamamen yasak
- ▸UN 3090/3091 lityum pil ön rezervasyon zorunlu (min 7 gün)
- ▸35 kg üstü shipment DGM sertifikası gerekli
- ▸Sadece onaylı airport'lardan (IST, ESB, ADB hub)
- ▸Özel dokümantasyon beyaz kopya + 2 kopya
- ▸DGR kabul kapasitesi dar — çoğu UN reddedilir
- ▸Sadece Sabiha Gökçen SAW hub onaylı
- ▸Lityum pil (UN 3480/3481) için sınırlı kabul
- ▸Sınıf 7 kesinlikle yasak
- ▸Mixed kargo modele uymuyor
- ▸Turizm odaklı — çoğu DG reddedilir
- ▸Lityum pil PAX limit düşük (sadece kişisel kullanım)
- ▸Sınıf 7 tamamen yasak
- ▸Sınıf 1 yasak
- ▸CAO rota sınırlı
- ▸En geniş operatör variation listesi (200+ UN)
- ▸Doğrudan rota: IST → FRA (Frankfurt)
- ▸Tüm sınıflar kabul edilir (özel rezervasyon gerekli)
- ▸Cryo (soğutulmuş) özel kapasitesi var
- ▸Pharma cold chain dedike servis
- ▸Sınıf 6.2 enfeksiyöz madde özel kabul
- ▸ETA (Estimated Time of Arrival) bildirim zorunlu
- ▸Heathrow LHR üzerinden transit
- ▸Lityum pil sınırlı (bazı AB kuralları)
- ▸Sınıf 1 yasak
- ▸Cryo ve düşük sıcaklık özel kabul
- ▸Narcotic zorunlu ön başvuru
- ▸Paris CDG + Amsterdam AMS çift hub
- ▸Martinair ile entegre CAO servisi
- ▸Afrika rota ağı güçlü
SHGM (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü)
Türkiye'de havayolu tehlikeli madde yetkili otoritesi. Eğitim merkezi onayı, operatör DG kabul yetkisi, state variation uygulayıcısı.
- • Yetki: DG kabul operatör onayı, shipper sertifikası
- • Başvuru süresi: 14-30 iş günü (tip onayına göre)
- • Web: shgm.gov.tr (resmî)
- • Acil durum: AFAD 122 + SHGM ACC (operasyon merkezi)
DGM (Dangerous Goods Manager)
Şirket bünyesinde DGR sorumlu personel. Min. IATA Category 6 eğitimi zorunlu, SHGM tanınmış eğitim merkezinden sertifika.
- • Rol: DGD formlarının son kontrolü, DGR compliance
- • DGRP: DGM altında DGR formlarını imzalayan kişi
- • Sertifika geçerliliği: 24 ay
- • Firma içi: Eğitim + denetim + kayıt yönetimi
NOTAM (Notice to Airmen)
Havacılık operasyon uyarıları. Tehlikeli madde bağlamında belirli rota, havalimanı veya havayolu için geçici kısıtlamalar bildirilir.
- • Geçici yasak: Volkan patlaması, savaş, salgın sonrası bazı sınıflar yasaklanır
- • Airport kapatma: Kritik altyapı sorunu → DG rota değişikliği
- • Operatör kısıtlama: Havayolu fleet değişikliği, DGR kapasitesi geçici düşüş
- • Güncel NOTAM kontrol: Shipment öncesi ICAO NOTAM database + SHGM ICC
- • Türkiye NOTAM kaynağı: TAKD (Türkiye Aeronautical Information Publication) + EAIP
Kaynaklar
- • IATA DGR 67th Ed Section 2.8 (State and Operatör Variations)
- • SHGM Türkiye Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (resmi yetkili)
- • ICAO Doc 9284-AN/905 (Technical Instructions)
- • NDK — Nükleer Düzenleme Kurumu (Class 7 için)
- • TAKD — Türkiye Aeronautical Information Publication
- • [app/iata-dgr/operatör-varyasyonları/](../../iata-dgr/operatör-varyasyonları/)