Ambalaj Performans Testleri — Section 6.3
IATA DGR Section 6.3 — UN onaylı ambalaj performans testleri. Her test Packing Group'a (PG I/II/III) göre farklı sıkılık seviyesindedir. Tüm testler aynı numune üzerinde ardışık uygulanır: drop → leak → hydrostatic → stack. Hava taşımacılığında UN onaysız ambalaj kullanılamaz (LQ ve EQ istisnaları haricinde).
Test Sırası ve Genel Kurallar
Testler aynı numune üzerinde sırasıyla yapılır. En kritik test ilk uygulanır (düşme), ardından sızdırmazlık, hidrostatik ve yığma. Herhangi bir testte başarısızlık halinde tüm test serisi geçersiz sayılır.
Her test için minimum 5 numune gerekir. Farklı düşme yönleri (düz, köşe, kenar) ayrı numunelerde test edilir. Seri üretim başlamadan önce tip onayı (type approval) alınmalıdır.
Drop Test (Düşme Testi)
Ambalajın normal taşıma sırasında karşılaşabileceği düşme etkilerine dayanıklılığını ölçer. En kritik test — ambalaj bütünlüğünün birincil göstergesi.
Prosedür
- 1Ambalaj normal dolum kapasitesine doldurulur (katı veya sıvı)
- 2Sert, düz ve esnemez bir zemine (beton/çelik plaka) düşürülür
- 3Her test numunesi için farklı yönde düşme yapılır: düz zemin, köşe, kenar
- 4Toplam 5 numune gerekir: 3 farklı düşme yönü + 2 yedek
- 5Sıcaklık: -18°C (soğuk dayanım) ve ortam sıcaklığı ayrı test
Kriterler (Packing Group)
Pass / Fail Koşulları
Leakproofness Test (Sızdırmazlık Testi)
Sıvı içerikli ambalajların hava/gaz sızdırmazlığını kontrol eder. Hava taşımacılığında basınç değişimlerine dayanıklılık zorunludur.
Prosedür
- 1Ambalaj boş olarak kapatılır (kapak + tapa takılı)
- 2İç basınç 20 kPa (0.2 bar) uygulanır — hava veya inert gaz ile
- 35 dakika süreyle basınç altında tutulur
- 4Su altı metodu: Ambalaj su tankına batırılır, hava kabarcığı aranır
- 5Alternatif: Basınç düşüş metodu — manometre ile basınç takibi
Kriterler (Packing Group)
Pass / Fail Koşulları
Hydraulic Pressure Test (Hidrostatik Basınç Testi)
Sıvı ambalajların iç basınca dayanıklılığını ölçer. Uçuş irtifasında kabin basıncı düştüğünde ambalajın şişmesini simüle eder.
Prosedür
- 1Ambalaj su ile tamamen doldurulur
- 2Kapak kapatılır ve basınç bağlantısı yapılır
- 3Belirtilen basınç 5 dakika süreyle uygulanır (PG'ye göre)
- 4Basınç artışı kademeli olmalı — ani basınç uygulanmaz
- 5Test sırasında deformasyon ve sızıntı gözlemlenir
Kriterler (Packing Group)
Pass / Fail Koşulları
Stacking Test (Yığma Testi)
Ambalajın üst üste yığıldığında alt katmandaki paketlerin ağırlığa dayanıklılığını kontrol eder. Depo ve kargo bölmesinde yığılma simülasyonu.
Prosedür
- 1Ambalaj normal dolum kapasitesinde doldurulur
- 2Üzerine hesaplanan yük uygulanır (brüt kütle × yığma yüksekliği faktörü)
- 324 saat boyunca yük altında bırakılır
- 4Minimum yük = brüt kütle × (yığma yüksekliği/paket yüksekliği) × 1.8 güvenlik faktörü
- 5Sıcaklık: 40°C ve %80 nem (hızlandırılmış test)
Kriterler (Packing Group)
Pass / Fail Koşulları
Vibration Test (Titreşim Testi)
Taşıma sırasındaki titreşim etkilerini simüle eder. Özellikle IBC ve büyük ambalajlar için zorunlu. Standart ambalajlarda opsiyonel ama önerilen.
Prosedür
- 1Ambalaj titreşim masasına sabitlenir
- 21 saat boyunca belirli frekans aralığında titreşim uygulanır
- 3Frekans: 1-200 Hz sinüzoidal tarama (veya rastgele profil)
- 4Genlik: Normal kara/hava taşıma koşullarını simüle eden seviye
- 5Test sonrası sızdırmazlık ve yapısal bütünlük kontrol edilir
Kriterler (Packing Group)
Pass / Fail Koşulları
Özet Tablo — PG'ye Göre Test Parametreleri
| Test | PG I | PG II | PG III |
|---|---|---|---|
| Drop Test | 1.8 m | 1.2 m | 0.8 m |
| Leakproofness | 20 kPa, 5 dk (tum PG) | ||
| Hydraulic Pressure | 250 kPa | 100 kPa | 100 kPa |
| Stacking | 24 saat, deformasyon < %10 (tum PG) | ||
| Vibration | 1 saat (IBC/buyuk ambalaj zorunlu, standart opsiyonel) | ||
Kaynaklar
- • IATA DGR 67th Ed Section 6.3 (Performance Testing)
- • UN Model Regulations Rev. 22+ Chapter 6.1 (Orange Book)
- • ISO 2206 — Packaging Drop Test
- • ISO 2233 — Packaging Stacking Test
- • ISO 2872 — Packaging Vibration Test