Ambalajlama Test Yöntemleri — ADR 6.1.5 / 6.5.6
UN onaylı ambalajların zorunlu performance testleri. Her ambalaj satışa çıkmadan önce 4 temel testi (drop, leakproofness, hydrostatic, stacking) geçmiş olmalı. IBC için ek vibrasyon + lifting testleri. Testler Packing Group'a göre farklı sıkılık seviyesindedir.
UN marking ve test: Ambalaj üzerinde bulunan UN marking (örn. 4G/Y30/S/22/TR/BAŞPAK) ambalajın tüm testleri geçtiğini gösterir. Test yapıcı yetkili kuruluş (Türkiye'de TSE) sertifika düzenler ve bu sertifika 5 yıl geçerlidir.
Düşme Testi (Drop Test)
Ambalaj dolu olarak belirli yükseklikten sert düz zemine düşürülür. Sızıntı veya yapısal hasar olmamalı. Her PG için farklı yükseklik.
- ▸Sıvı ambalajlar: Test öncesi %98 dolu
- ▸Katı ambalajlar: Normal dolum seviyesi
- ▸Düşme açısı: En zayıf noktaya düşecek şekilde (tipik: köşe, kenar, taban)
- ▸Düşme sonrası 5 dakika boşluk — gözleme
- ▸Kabul kriteri: Hiç sızıntı yok, yapısal hasar minimum
- ▸Düşüş sayısı: 1 (katı) veya 2 (sıvı)
Sızdırmazlık Testi (Leakproofness)
Sadece sıvı ambalajları için. Ambalaja iç basınç uygulanır; sızıntı tespit edilirse testi geçemez.
- ▸Test süresi: 5 dakika min (bazı durumlarda 30 dk)
- ▸Test sıvısı: Su veya hava (çoğu case)
- ▸Kabul kriteri: 5 dakika boyunca basınç kaybı yok
- ▸Kontrol: Köpük veya renkli sıvı ile görsel sızıntı arama
- ▸Gözlem: Kapak, dikiş yerleri, dip köşeleri
- ▸Tekrar sayısı: Her numune 1 kez
Hidrostatik Basınç Testi (Hydrostatic)
Sıvı ambalajların iç/dış basınç altında deformasyonunu ölçer. Tank ambalajlar için özellikle önemli.
- ▸Test süresi: 5-30 dakika (tip ve boyuta göre)
- ▸Test sıvısı: Su
- ▸Basınç artışı: Yavaş ve kontrollü (şok basınç yok)
- ▸Kabul kriteri: Deformasyon <% 5, sızıntı yok
- ▸Özellikle IBC ve büyük ambalaj için kritik
- ▸Basınç rahatlatma: Hızlı deşarj → basınç şoku testi
Yığma Testi (Stacking)
Uzun süreli üst yük altında deformasyon kontrolü. Depo ve konteyner istif şartlarını simüle eder.
- ▸Yük hesabı: (yüksekliğin 3 metre × 9.8 m/s² × 1.8 güvenlik) kg/m²
- ▸Tipik yük: 3-5 m yığma eşdeğeri
- ▸Sıcaklık: Normal (20-25°C) veya 40°C üst (yaz koşulları)
- ▸Deformasyon kabul: <% 10 (ambalaj boyutunda)
- ▸Kabul kriteri: Sızıntı yok, yapısal çökme yok
- ▸Süre sonu: Gözlem ve ölçüm
Vibrasyon Testi
Taşıma sırasında titreşim simülasyonu. IBC ve büyük ambalaj için zorunlu, normal paketler için opsiyonel.
- ▸Frekans: ≈ 150-200 rpm (karayolu titreşimi)
- ▸Amplitüd: ±5 mm
- ▸Dikey + yatay eksen
- ▸Dolu ambalaj
- ▸Kabul kriteri: Sızıntı yok, yapısal hasar yok
- ▸İsteğe bağlı: Drum ve IBC için tavsiye
Lifting Test (IBC için)
IBC'nin forklift kaldırma noktalarından test. Kaldırma sırasında yırtılma veya deformasyon olmamalı.
- ▸Test yükü: Azami brüt kütlenin 1.25 katı
- ▸Kaldırma süresi: 5 dakika
- ▸Kaldırma yöntemi: Forklift girişlerinden
- ▸Kabul kriteri: Deformasyon kalıcı değil, yırtılma yok
- ▸IBC özelliği: Flexible IBC için ek çoklu yükleme
Yetkili Test Kuruluşları
- • Türkiye: TSE (Türk Standartları Enstitüsü) — ADR onaylı tek Türkiye kuruluşu
- • Almanya: TÜV Rheinland, TÜV SÜD, TÜV Nord, DEKRA
- • Fransa: Bureau Veritas (BV)
- • İtalya: RINA
- • İngiltere: Lloyd's Register
- • Karşılıklı tanıma: Yukarıdaki kuruluşların sertifikaları Türkiye'de kabul
- • Sertifika geçerliliği: 5 yıl, periyodik yeniden test gerekli
Kaynaklar
- • ADR 2025 Bölüm 6.1 (Paketler) + 6.1.5 (Performance tests)
- • ADR 2025 Bölüm 6.5 (IBC) + 6.5.6 (IBC tests)
- • UN Model Regulations Rev. 22+ (Orange Book)
- • IMDG Code 6.1.5 (Paralel denizyolu tests)
- • IATA DGR Section 6.3 (Paralel havayolu tests)
- • [app/adr/ambalaj-kodları/](../../adr/ambalaj-kodları/)